Yapay zekâ nereye konur, nereye konmaz
Her yere yapay zekâ koymak kolay. Zor olan, hangi işte gerçekten fayda ürettiğine karar vermek. Bizim kullandığımız basit ölçüt.
Son iki yılda hemen her projede aynı soru geliyor: "Buraya yapay zekâ koyabilir miyiz?"
Çoğu zaman koyabiliriz. Asıl soru koymalı mıyız.
## Basit bir ölçüt
Kullandığımız ölçüt şu: **iş tekrar eden ve vakit yiyen bir işse, ve sonucu doğrulanabiliyorsa** yapay zekâ iyi bir aday.
İki şart da gerekli. Tekrar eden ama doğrulanamayan işlerde model güzel konuşur, doğruluğunu kimse bilemez. Doğrulanabilen ama zaten iki saniye süren işlerde de zaten kimseye zaman kazandırmaz.
## İyi çalıştığı yerler
**Gelen mesajı anlamak.** Müşteri "öbür gün öğleden sonra bakabilir miyiz" yazıyor. Bunu tarihe çevirmek modelin iyi olduğu iş. Sonucu da doğrulanabiliyor: takvim ya müsait ya değil.
**Dağınık metni düzene sokmak.** Basılı menünün fotoğrafını yükleyip kategorilere ve ürünlere ayırmak. İşletme sonucu görüp düzeltebiliyor, yani doğrulama insanda kalıyor.
**Belgeden cevap bulmak.** İşletmenin kendi fiyat listesinden, politikalarından, sık sorulan sorularından cevap üretmek. Model genel bilgisinden değil, sizin belgenizden konuşuyor.
## İyi çalışmadığı yerler
**Son kararı vermek.** Randevuyu açacak olan model değil sistem olmalı. Model "bu saat uygun görünüyor" der, sistem takvimi kontrol eder ve kararı verir.
**Kesin sayı üretmek.** Fiyat hesabı, indirim, stok adedi. Bunlar aritmetik işi; modele yaptırmanın hiçbir faydası yok, hata riski var.
**Yasal ya da tıbbi sonuç doğuran cevaplar.** Buralarda modelin ne söylediğinden çok, kimin sorumlu olduğu önemli.
## Bir de görünmeyen maliyet var
Yapay zekâ eklemek bir defalık iş değil. Model değişiyor, fiyatlandırma değişiyor, çıktı bir gün beklenmedik şekilde bozuluyor. İzlemeniz, ölçmeniz ve gerektiğinde kapatabilmeniz gerekiyor.
Bu yüzden kurduğumuz sistemlerde yapay zekâ tarafı her zaman kapatılabilir bir katman oluyor. Kapattığınızda ürün çalışmaya devam ediyor, sadece daha manuel oluyor.
## Özet
Yapay zekâ bir özellik değil, bir araç. Doğru yere konduğunda gerçekten vakit kazandırıyor. Yanlış yere konduğunda ise sadece demo'da etkileyici duruyor.
Aklınızda bir kullanım varsa yazın — işe yarar mı, dürüstçe söyleyelim.